Tātaitai Whakahoki GST

Ko te auau o to tuku pūrongo GST i Aotearoa ka whirinaki ki to huringa whai-tāke ia tau. Menaa ko to huringa neke atu i te $24 miriona ia tau, me tuku marama-marama koe. Ko te wā tuku tikanga ko ia rua marama (6 pūrongo ia tau), ka pā ki te nuinga o ngā pakihi rēhitatia. Menaa ko to huringa he $500,000 iti iho ia tau, ka taea pea to tuku ia ono marama (rua ia tau). Ka whakatauhia to auau tuku i te wā e reehita ana koe mō te GST a ka taea te hurihia i muri ma te tono ki IRD. Me tuku ngā pūrongo a me utua anō te GST e tae ana i te 28 o te marama whai muri i te mutunga o te wā whai-tāke (me ētahi whakarerekeetanga). Ka pā ngā tāmitanga me ngā hua whakamahi-moni ki te tuku moortata, ki te utu moortata rānei. Ka tuku te nuinga o ngā pakihi i a rātou pūrongo GST ma rorohiko ma myIR i runga i te paetukutuku a IRD ma te aaputa GST101. Puna: IRD (ird.govt.nz/gst).

I Aotearoa, me reehita koe mō te GST menā ko to huringa whai-tāke he $60,000 neke atu, e tūmanakohia ana rānei kia pērā, i roto i tētahi 12 marama. Kua $60,000 tēnei paepae mai i te 2009 a ka pā ki ngā tapeke katoa o ngā kaupuutanga whai-tāke e mahia ana e koe (ngā rawa me ngā ratonga ka pā ki te GST). Ko ngā moni whiwhi pakihi ko ngā hokonga moni, ngā hokonga nama, me te uaratanga o ngā rawa e tango ana koe mai i tō pakihi mō to whakamahi ake. Ka taea anō to rēhitatanga ā-hiahia mō te GST menā ko to huringa iti iho i te $60,000, ka whaihua pea tēnei menā he nui o utu GST ka taea te whakahoki mai. Ka rēhitatia koe, me utu tāke koe mō o hokonga whai-tāke katoa, me tuku ngā pūrongo tikanga, a me utu ki IRD te otinga GST. Menaa ka tata koe ki te paepae $60,000, me tīmata te whakaaro mō te rēhitatanga, nā te mea ka pā ngā tāmitanga mō te rēhitatanga tūāhoi. Puna: IRD (ird.govt.nz/gst).

Hei pakihi GST-rēhitatia i Aotearoa, ka taea e koe te kerēme i ngā kōwaewae tāke tāuruuru (whakahokinga GST) mō te GST e utua ana e koe i te hoko i ngā rawa, ratonga rānei mō to whakamahi i roto i o mahi pakihi whai-tāke. Hei kerēme i tētahi tūāpono tāuruuru ka hiahiatia a tikanga tētahi pire tāke ōrite mai i te kaihoko mō ngā hokonga neke atu i te $50 — mō ngā hokonga $50 iti iho rānei, ka taea pea tētahi pire, rihiiti whakaingoa iti rānei. Ko ngā whakapaunga tikanga ka taea te kerēme ko: taputapu pakihi, taputapu tari, ngā utu kaute me ngā tūrori, utu waka pakihi (wahanga pakihi), pānui, renti tari pakihi, me ngā ohaurunga ngaio. Kāore e taea te kerēme i te GST mō ngā whakapaunga takitahi, kore-pakihi rānei, mō ngā kaupuutanga whakakorehia pērā i te renti noho me ngā ratonga pūtea. Menaa ka whakamahia ngā rawa, ratonga rānei mō tētahi wāhanga pakihi me tētahi wāhanga tūmataiti, ka taea te kerēme i te wāhanga-whakamahi-pakihi anake. Puna: IRD (ird.govt.nz/gst).

Ka taea e ngā pakihi GST-rēhitatia i Aotearoa te kaute mō te GST i runga i tētahi tūnga pire, tūnga utu rānei. I runga i te tūnga pire (ko te tikanga mō te nuinga o ngā pakihi), ka kaute koe mō te GST i te wā e tukuna ana, e whiwhia ana rānei tētahi pire tāke — ahakoa i a roto ka huri tonu te moni. Ko te tikanga ka taea te tika e koe te GST ki IRD i mua i te utua e to kaihoko ia koe, ka taea te hanga i ngā wero rerenga moni. I runga i te tūnga utu (wātea mō ngā pakihi huringa iti iho i te $2 miriona), ka kaute koe mō te GST i te wā anake e tika ana te utu mai i ngā kaihoko, i te wā rānei e utu ana koe ki o kaihoko. Ka hāngai tēnei i to GST herenga ki to rerenga moni. Ko te nuinga o ngā pakihi iti ka pai ki te tūnga utu mō ngā tāke rerenga moni. Ko te tūnga hono, e takea ana ngā moni whiwhi i te pire a ko ngā whakapaunga i te utu, ka wātea anō i ētahi āhuatanga. Ka kowhiri koe i to tūnga kaute i te wā e reehita ana koe mō te GST a ka taea te tono ki te huri i muri. Puna: IRD (ird.govt.nz/gst).