Tātaitai GST

Ko te rēti Tāke Rawa me ngā Ratonga (GST) o Aotearoa he 15%, ka pā ana tēnei ki te nuinga o ngā rawa me ngā ratonga e hokona ana i Aotearoa mai i te 1 o Oketopa 2010 i tōna pikinga mai i te 12.5%. Ko te GST he tāke kaihoko whānui, ā, ka whakauruhia ki roto i te utu o te nuinga o ngā mea e hokona ana e koe — mai i ngā rawa kai ki ngā ratonga ngaio. He rerekē ki ētahi atu whenua, he ruarua noa ngā whakakorenga o te GST o Aotearoa: ko ngā ratonga pūtea, ngā rēti noho, me ngā takoha ko ēnei anake ngā tauira. Mō ngā pakihi, ka hāngai te GST i kohia mai i ngā kaihoko ki te GST i utua mō ngā whakapaunga pakihi (ngā kōwaewae tāke tāuruuru), ā ka tukuna ki IRD te otinga. Me tōna rēti 15%, ko Aotearoa tētahi o ngā pūnaha GST māmā rawa atu o te ao. Puna: IRD — GST (ird.govt.nz/gst).

Hei tāpiri i te GST 15% ki tētahi utu GST-kore (ex-GST), whakareahia te utu ki te 1.15. Hei tauira, ko tētahi hua utu $100 i mua i te GST ka huri ki te $115 tae atu ki te GST ($100 * 1.15 = $115). Ko te rereketanga $15 ko te wāhanga GST. Ka whakamahia tēnei tātaitanga e ngā pakihi i te utu i ō rātou rawa me ngā ratonga mō ngā kaihoko GST-rēhitatia e hiahia ana ki te kite i te utu GST-whakaurunga. I runga i ngā pire me ngā rihīti i Aotearoa, me whakaatu mārama ngā pakihi i te utu GST-whakaurunga, ā mēnā ko te tapeke he $1,000 nui ake rānei, me whakaatu anō i te tapeke GST ōkawa. Ka mahi te pūtake mō tētahi tapeke: ko tētahi ratonga $450 ka huri ki te $517.50 tae atu ki te GST. Puna: IRD — Calculating GST (ird.govt.nz/gst).

Hei kimi i te utu GST-kore mai i tētahi utu GST-whakaurunga, whakawehea ki te 1.15. Hei tauira, $115 / 1.15 = $100 (ko te utu ex-GST), ā ko te wāhanga GST ko te $15. Ko tētahi tikanga kē ko te whakawehea ki te 23 kātahi ka whakarea ki te 3 hei kimi i te tapeke GST anake (hei tauira, $115 / 23 * 3 = $15). He mea nui tēnei mō ngā pakihi e hiahia ana ki te tono whakahoki i te GST mō ngā hokonga — ka taea e koe te tono i te wāhanga GST anake, ehara i te tapeke GST-whakaurunga katoa, hei tūāpono tāke tāuruuru. Hei tauira, mēnā ka hoko koe i ngā taputapu tari mō te $460 (GST-whakaurunga), ko te GST ka taea e koe te tono whakahoki ko te $460 / 1.15 * 0.15 = $60. Tiakina ngā pire tāke i ngā wā katoa hei tautoko i ngā kerēme GST. Puna: IRD — Claiming GST (ird.govt.nz/gst).

Me rēhita koe mō te GST mēnā ko tō huringa pakihi he $60,000 nui ake rānei, e tūmanakohia ana rānei kia pērā, i roto i te 12 mārama — kua tū tēnei paepae mai i te tau 2009. Ka rēhitatia koe, me utu tāke koe mō āu hokonga, me tuku pūrongo GST (i te nuinga o ngā kēhi ia rua marama), ā me utu ki IRD te otinga GST. Ka taea e koe te rēhita ā-tūmanako ahakoa he iti iho tō huringa i te $60,000, ka whaihua tēnei mēnā he nui āu whakapaunga GST e hiahia ana koe ki te tono whakahoki. Hei tauira, ko tētahi kaingaio e whiwhi ana i te $50,000 e hori ana i te $10,000 mō ngā taputapu ka whaihua i te rēhitatanga ā-tūmanako hei hokihoki i te $1,304 GST. Ka tāmia mō te kore rēhitatanga inā hiahiatia. Ka mahia te rēhitatanga mā myIR i runga i te paetukutuku a IRD. Puna: IRD — Registering for GST (ird.govt.nz/gst).