Hoki ki Pakihi

Tātaitai Wetekina-Rite

Kitea te maha o ngā wāhanga, te nui o te moni whiwhi rānei e hiahia ana koe ki te utu i ō utu mau me ō utu rēreke. He mea nui mō te whakatau utu.

Konstantin IakovlevI tāia 28 Māehe 2026Arotakehia whakamutunga
Ka noho ngā raraunga ki tō pūrereRaraunga IRD / MBIE

Mō tēnei tātaitai

Ka whakamahia e tēnei tātaitai te ārahi taurite a Business.govt.nz. Tohutoro: Standard managerial accounting formula. Tirohia whakamutunga 25 Māehe 2026.

Pūnga taurite

Ngā paerewa pakihi
  • Whaitake katoa hua: 30–50%
  • Whaitake katoa ratonga: 60–80%
  • Tātai whaitake tūruru: Utu − utu rerekē mō ia wāhanga
  • Whakamārama haumaru: >20% i runga ake i te pūnga taurite
  • Mōrearea: <10% — whakaraerae ki te heke

Whakatūpato

He whakatau tata nō tēnei tātaitai, hei whakamōhio noa iho. Kaua e whakawhirinaki ki ēnei hua hei tohutohu pūtea, tāke, ture rānei. E ai ki ngā raraunga tūmatanui a te IRD, ā, ka huri pea. Me kōrero ki tētahi kaitohutohu pūtea tohu mō ōu āhuatanga ake.

Me pēhea te tātai pūnga taurite

Ko te pūnga taurite ko te wāhi ka ōrite te moni whiwhi ki ngā utu.

  1. 1

    Tātauria te whaitake tūruru

    Contribution = selling_price_per_unit − variable_cost_per_unit

    Ka tāpiri ki ngā utu pūmau.

  2. 2

    Waeine pūnga taurite

    Break_even_units = fixed_costs ÷ contribution_margin

    Te maha o ngā waeine.

  3. 3

    Moni pūnga taurite

    Break_even_revenue = break_even_units × selling_price

    Whāinga moni.

  4. 4

    Whakamārama haumaru

    Safety = (actual_sales − break_even) ÷ actual_sales × 100%

    He aha te heke o te hoko.

Tauira

Tāuru: Utu $50, pan $20, pūmau $10k

Hua: Pūnga taurite: 334 waeine.

Ngā Pātai Auau

Me pēhea e tātau ai i ngā waeine taupae rite?
Ko te tohu taupae rite i roto i ngā waeine ka tātaihia ma te wehewehe i o utu pūmau katoa ki te mākete takoha ia waeine, ko te mākete takoha ko te utu hokonga tango ana i te utu taurangi ia waeine. Hei tauira, ki te $50,000 o utu pūmau ia tau, ko tō utu hokonga $100 ia waeine, ko tō utu taurangi $60 ia waeine, ko te mākete takoha $40 a ko to tohu taupae rite ko 50,000 / 40 = 1,250 waeine. I tēnei rahi hokonga, ka rite tonu tō moni whiwhi katoa ki o utu katoa (pūmau tae atu ki te taurangi), ko te tikanga ko tō hua ko te kore. Ko ngā waeine hokona i runga ake i te tohu taupae rite ka hua mai ai te hua; ko ngā waeine i raro iho ka mate ai. He taputapu turinga i roto i te whakamahere pakihi, tahua, me ngā whakataunga utu i Aotearoa. Puna: Matua Pākehā ahumoni whānui.
He aha te tatauranga moni whiwhi taupae rite?
Ko te tatauranga moni whiwhi taupae rite ka tātai i ngā tāra hokonga katoa e hiahiatia ana hei huri i ngā utu katoa, a he mea nui rawa atu ki te maha o ngā hua e hokona ana e tētahi pakihi i ngā mākete rerekē. Ko te tatauranga: ko te moni whiwhi taupae rite ko ngā utu pūmau wehewehea ki te paihiranga mākete noa, ko te paihiranga mākete noa ko te (utu hokonga tango ana i te utu taurangi) wehewehea ki te utu hokonga, e korerotia ana hei tau iti. Hei tauira, ki te $80,000 o utu pūmau a ko to mākete noa ko te 40%, ko te moni whiwhi taupae rite ko $80,000 / 0.40 = $200,000. Ko te tikanga me whiwhi te pakihi i te $200,000 i roto i ngā moni whiwhi i mua i te timata o te hua. Mō ngā pakihi o Aotearoa e maha ana ngā hua rerekē, he āhua ngawari ake tēnei ara i te aroturuki i ngā rahi waeine takitahi. Puna: Matua Pākehā ahumoni whānui.
Me pēhea e pa ana te GST ki te tātaritanga taupae rite i Aotearoa?
I Aotearoa, ki te kua rehitatia tō pakihi mō te GST, me mahia tonu e koe te tātaritanga taupae rite ma te whakamahi i ngā utu me ngā utu kore-GST. Ko te GST (15%) ka kohia mō te IRD a he neke-atu — ehara i tō moni whiwhi a kāore e pa ana ki tō hua rānei ki o utu. Ki te whakauruhia te GST i roto i tō utu hokonga ka nui rawa atu tō moni whiwhi a ka tino rerekē te tatauranga taupae rite. Hei tauira, ko te utu GST-uru o $115 he $100 o moni whiwhi me te $15 GST ka utua ki te IRD. Whakamahia te $100 kore-GST i roto i to tatauranga taupae rite. Pērā hoki, ko ngā utu taurangi penei i ngā rawa ka uru GST ka taea e koe te tono mai hei tohu tāke-tāuru, nō reira whakamahia te utu kore-GST. Ki te iti iho o $60,000 to hokonga ia tau, kāore e hiahiatia ana koe ki te rehitatia mō te GST, a ko tēnā utu ana koe me te GST-kore. Puna: IRD — GST (ird.govt.nz).
He aha te mākete takoha?
Ko te mākete takoha ko te rahinga ia waeine hokona ka takoha ki te urupare o ngā utu pūmau, a ka oti te urupare o ngā utu pūmau, ki te hanga hua. Ka tātaihia ko te utu hokonga tango ana i te utu taurangi ia waeine. Hei tauira, ki te $80 tō utu hokonga i tētahi hua a ko te utu taurangi (rawa, mahi-a-ringa-tika, kawe) $50, ko to mākete takoha ko $30 ia waeine. Ko te ōwehenga mākete takoha (CMR) e whakaatu ana i tēnei hei paihiranga o te utu hokonga: i tēnei tauira ko te CMR = $30 / $80 = 37.5%. Ko te ōwehenga mākete takoha teitei ake ka taea wawe ake e tō pakihi te tae ki te taupae rite a ka nui ake te hua ia hoko tāpiri. Ko te aroturuki i te mākete takoha ia rarangi hua ka āwhina i ngā pakihi o Aotearoa ki te whakaarotau i ngā hua mākete-teitei me te tautuhi i ngā hua mākete-iti ka taea te whakaaro ki te whakahou utu rānei ki te mutu. Puna: Matua Pākehā ahumoni whānui.

Me pēhea te mahi a tēnei tātaitai

Ka whakamahia e tēnei tātaitai ngā raraunga hou rawa mai i ngā puna kāwanatanga o Aotearoa. Ka mahia ngā tātaitai katoa ki tō pūtirotiro — kāore tō raraunga e wehe i tō pūrere.

Ka mahia ngā tātaitai katoa ki tō pūtirotiro — kāore tō raraunga e wehe i tō pūrere. Ko ngā hua hei ārahi noa iho, ehara i te tohutohu pūtea ngaio.

I hangaia, i tiakina e Konstantin Iakovlev. Raraunga mai i te IRD me ngā puna kāwanatanga mana o Aotearoa.

Arotakehia whakamutunga: