Hoki ki Mokete & Rawa

Tātaitai Rēti Kaunihera

Whakatauritehia ō rēti kaunihera-ā-tau i runga i te uara o tō rawa me tō rohe mana whenua. Ka kapohia ngā rēti whānui, rēti whāinga, me ngā utu wai.

Konstantin IakovlevI tāia 28 Māehe 2026Arotakehia whakamutunga
Ka noho ngā raraunga ki tō pūrereRaraunga whare

Mō tēnei tātaitai

Ka whakatinanahia e tēnei tātaitai te tikanga tātai reiti kaunihera mai i Local councils (LGNZ). Tirohia whakamutunga 15 Māehe 2026. Whakamanahia ngā tatauranga mā te whai i te hononga.

Ngā reiti kaunihera noa

FY 2026-27
  • Tāmaki Makaurau: ~0.28% o te uara kāwanatanga
  • Te Whanganui-a-Tara: ~0.40% o te CV
  • Ōtautahi: ~0.38% o te CV
  • Kirikiriroa: ~0.40% o te CV
  • Tauranga: ~0.32% o te CV
  • Ōtepoti: ~0.50% o te CV

Puna: LGNZ — Kāwanatanga ā-rohe

Whakatūpato

He whakatau tata nō tēnei tātaitai, hei whakamōhio noa iho. Kaua e whakawhirinaki ki ēnei hua hei tohutohu pūtea, tāke, ture rānei. E ai ki ngā raraunga tūmatanui a te IRD, ā, ka huri pea. Me kōrero ki tētahi kaitohutohu pūtea tohu mō ōu āhuatanga ake.

Me pēhea te tātaitanga o ngā reiti kaunihera

Ka pūtea ngā reiti kaunihera i ngā ratonga ā-rohe.

  1. 1

    Tikina tō RV

    Ka whakaritea te RV e te wāriunga kaunihera ia 3 tau. Ko te tikanga 70-90% o te uara mākete.

    Ka whakatauhia ia 3 tau.

  2. 2

    Whakamahia te reiti

    Reiti_whānui = RV × reiti_kaunihera_ia_$ (hei tauira 0.003 mō Tāmaki-makaurau)

    Ka whakatauhia ia Hōngongoi.

  3. 3

    Tāpiri ngā reiti aronga

    Total = general_rate + water + waste + transport + UAGC

    UAGC = Utu Tau-Mau.

  4. 4

    Wāhanga ā-hauwhā

    Quarterly = annual_rates ÷ 4

    Ka whakaaetia te utu kotahi.

Tauira

Tāuru: Tāmaki RV $1.2M, ~0.3%

Hua: $4,200/tau → $1,050/hauwhā.

Ngā Pātai Auau

Me pēhea e tātaihia ai ngā reiti kaunihera o Aotearoa?
Ka whakaritea ngā reiti kaunihera o Aotearoa e ia kaunihera ake i raro i te Ture Kāwanatanga-a-Rohe (Reiti) 2002 a ka ahu noa mai i ngā wāhanga e rua. Ko te tuatahi he reiti whānui i runga i te uara, ka tātaihia ma te whakarea i te uara reiti o to whenua (ko te uara taonga noa, ahakoa ka whakamahi ētahi kaunihera i te uara whenua, te uara ia tau rānei) ki te reiti-mō-te-tāra o te kaunihera mō taua wāhanga uara. Ko te wāhanga tuarua ko ngā reiti arotau, he utu pūmau mō ngā ratonga motuhake penei i te wai, ngota para, kohikohi para, me ngā arohana waka tūmatanui. Ko te tatauranga: ko ngā reiti katoa ko te (uara whenua x reiti-mō-te-tāra) tae atu ki ngā reiti arotau. Ka whakaputaina e ngā kaunihera o ia tau to rātou rarangi reiti i roto i te mahere ia tau, a ka arotakehia noa iho ngā whenua i ia 3 tau. Puna: Local Government NZ lgnz.co.nz; DIA.
He aha ngā reiti kaunihera tikanga i ngā taone nui o Aotearoa?
Ka tino rerekē ngā reiti kaunihera i Aotearoa i waenga i ngā kaunihera e ai ki ngā hiahia whakapau a-rohe, te turanga reiti (ngā uara whenua), me ngā ratonga e tukuna ana. Hei aratohu whānui mō te 2024-25, ko ngā reiti ia tau mō tētahi whare noho uara-toharite ko tata ki: Auckland Council $2,800-3,500; Wellington City Council $2,500-3,200; Christchurch City Council $1,800-2,500; Hamilton City Council $2,200-2,800; Tauranga City Council $2,800-3,500; me Dunedin City Council $2,500-3,000. Ko ngā kaunihera taiwhenua me ngā kaunihera takiwa ka iti ake ana ngā reiti nā te iti o ngā tangata me ngā taumata ratonga rerekē. Ko ēnei he awhe tohu; ko o reiti tino ka ahu mai i to uara whenua, tō rohe, me ngā reiti arotau motuhake ka pā ki tō rohe. Tirohia te paetukutuku o to kaunihera, te whatua MyRates rānei mō o reiti tino. Puna: Nga mahere ia tau kaunihera taone me ngā takiwa 2024-25.
Ka tangohia ngā reiti kaunihera i roto i ngā tāke i Aotearoa?
Ko te urupare ki te pātai mehemea ka tangohia ngā reiti kaunihera i roto i ngā tāke i Aotearoa ka ahu mai i te āhua o te whakamahia o te whenua. Mō ngā whare rēti, haumi rānei, ko ngā reiti kaunihera he utu tangohia i raro i te Ture Tāke Moni Whiwhi 2007 no te mea he utu mō te whiwhi moni rēti. Ka taea e koe te tono i te utu reiti katoa ki tō moni whiwhi rēti i roto i to pūrongo tāke. Heoi, mō ngā whare rangatira-noho (to kāinga takitahi), he utu noho takitahi ngā reiti kaunihera a kāore e tangohia ana. Ki te mahi koe i te kāinga me tētahi tari kāinga tohu, ka taea pea e koe te tono i tētahi wāhanga o ngā reiti hei tangohanga tari kāinga e ai ki te paihiranga papa ka whakamahia mō te pakihi. Ko ngā whenua whai-mahi-rerekē (wahi takitahi, wahi rēti rānei) me wehewehe ngā reiti e ai ki taua. Puna: IRD — Nga utu whenua rēti (ird.govt.nz).
Me pēhea e tautohe ai i tōku aromatawai reiti kaunihera i Aotearoa?
Ki to whakaaro he hapa, he nui rawa rānei to aromatawai reiti a te kaunihera, he tika anō to ki te tautohe. Ka mahia ana ngā aromatawai reiti i Aotearoa e Quotable Value (QV) mō ngā kaunihera ia 3 tau i raro i te Ture Aromatawai Reiti 1998. Ka whiwhi koe i tētahi pānui aromatawai hou, ko te tikanga he 30 rā mahi anō koe ki te tono i tētahi tautohe whakaaro mō te kaunihera. Hei tautoko i to tautohe, kohia ngā taunakitanga penei i ngā hokonga tata taurite o ngā whenua rite ki tō rohe, to ake aromatawai motuhake a-rehitatia, me ngā āhuatanga motuhake o to whenua ka whakaheke i tōna uara (hei tauira uiui tarawahi, para, raru hanganga rānei). Ki te kore e whakatau te tukanga tautohe a te kaunihera i te tautohe, ka taea te tukuna atu ki te Kooti Aromatawai Whenua. Puna: Local Government NZ lgnz.co.nz; Quotable Value NZ.

Me pēhea te mahi a tēnei tātaitai

Ka whakamahia e tēnei tātaitai ngā raraunga hou rawa mai i ngā puna kāwanatanga o Aotearoa. Ka mahia ngā tātaitai katoa ki tō pūtirotiro — kāore tō raraunga e wehe i tō pūrere.

Ka mahia ngā tātaitai katoa ki tō pūtirotiro — kāore tō raraunga e wehe i tō pūrere. Ko ngā hua hei ārahi noa iho, ehara i te tohutohu pūtea ngaio.

I hangaia, i tiakina e Konstantin Iakovlev. Raraunga mai i te IRD me ngā puna kāwanatanga mana o Aotearoa.

Arotakehia whakamutunga: