Kaihuri Moni

Ko te tāra o Aotearoa (NZD) he moni rawa, ko tōna uara e hono ana ki ngā utu o ngā hua kawe matua o Aotearoa — miraka, mīti, wūru, me ngā peka rākau. Ka piata ngā utu rawa ao whānui, ka pakari ana ā-nuinga te NZD; ka heke, ka ngoikore ā-nuinga te NZD. Ko ērā atu kaiwhakahaere matua ko: te Reiti Pūtea Ōkawa (OCR) e whakaritea ana e te Pēke Matua o Aotearoa — ka tō ngā rēti teitei i ngā moni ā-tāwāhi ka piki te NZD; ko te āhua ohotata ao whānui — ka heke ā-nuinga te NZD i ngā wā ohotata ao whānui ka neke ngā kaipūtea ki ngā moni haumaru pērā i te USD, JPY rānei; ngā herenga hokohoko me te kaute kaupeka o nāianei o Aotearoa; me ngā tūāhuatanga ā-tōrangapū, ā-ōhanga nui rānei e pā ana ki ngā hoa hokohoko matua pērā i Haina me Ahitereiria. He moni tūhono-kore te NZD mai i te tau 1985. Puna: Reserve Bank of New Zealand (rbnz.govt.nz).

I Aotearoa, ka rerekē nui ngā rēti huri moni i waenga i ngā kaiwhakarato. Ka whakatauhia ā-nuinga e ngā pēke ngā rēti iti iho me ngā utu tāurunga tāpiri. Ko ngā tohunga huri moni (pērā i Travel Money NZ, Crown Currency, ngā kaiwhakarato ipurangi rānei pērā i Wise me OFX) ka whakatauhia ā-nuinga ngā rēti pai ake, inā koa mō ngā tapeke nui ake. Kāore e taea te huri moni ki ngā tauranga rererangi, nā reira ko ngā rēti i reira ko ngā rēti kino rawa atu ā-nuinga. Mō ngā whakawhitinga moni ā-tāwāhi, ko ngā ratonga ipurangi pērā i Wise (i kiia ko TransferWise) me OFX ka whakatauhia ā-nuinga ngā rēti waenganui-mākete me ngā utu iti ake i ngā pēke. Ka whakataurite rēti, tirohia tonu te utu katoa tae atu ki ngā utu, kaua ko te rēti aro noa. Ka taea pea te iti o ngā utu mā te whakamahi i tētahi kāri haere moni-maha (pērā i Wise, Revolut rānei) i utaina i mua mō ngā whakapaunga ā-tāwāhi. Mō ngā whakawhitinga nui (e.g., ngā hoko whare), ka taea e tētahi kaiwhakaora huri moni ā-tāwāhi te whakataute i ngā rēti whakataetae. Puna: Consumer NZ — Foreign Exchange (consumer.org.nz).

Kāore te Reserve Bank of New Zealand (RBNZ) e whakarite tōtika ana, e tūhono ana rānei i te rēti huri moni NZD — ko Aotearoa e whakahaere ana i tētahi rēti huri moni tūhono-kore mai i te Māehe 1985. Heoi anō, ka pā nui te RBNZ ki te NZD mā āna whakataunga kaupapa pūtea, inā koa te Reiti Pūtea Ōkawa (OCR). Ka pikia e te RBNZ te OCR, ka ātaahua ake ngā rēti ūkui o Aotearoa ki ngā kaipūtea ā-tāwāhi, ka piki te hiahia mō te NZD ā ka ātaahua ake ā-nuinga te moni. Ka taea anō e te RBNZ te whakauruuru tōtika ki te mākete huri moni ā-tāwāhi i ngā āhuatanga motuhake — pērā i te wā ka nui rawa ake, ka iti rawa rānei te uara o te NZD — ahakoa he raro ake ngā whakauruurutanga pērā. Ka whakaputaina e te RBNZ ngā aromatawaitanga ōhaoha āpūrangi me ngā tirohanga pikinga utu e tuku ana aratohu i ia wā i ia wā ka pā ki ngā mākete moni. Puna: Reserve Bank of New Zealand (rbnz.govt.nz).

Ko te Reiti Pūtea Ōkawa (OCR) te rēti ūkui e whakaritea ana e te Reserve Bank of New Zealand (RBNZ) ka pā ana ki ngā rēti ūkui katoa i roto i te ōhaoha. Ka pā ngā hurihanga ki te OCR ki te rēti huri moni NZD i roto i tētahi tikanga e kiia ana ko te ōritenga rēti ūkui. Ka pikia e te RBNZ te OCR, ka piki ngā rēti taurewa me ngā tārewa pēke o Aotearoa, ka ātaahua ake ngā rawa NZD-tāroa ki ngā kaipūtea ā-ao e rapu ana i ngā whakahokinga teitei ake — ko tēnei pikinga hiahia ka piki te NZD. Huri tonu, ko ngā tangohanga OCR ka heke te āhei rēti ūkui ōrite o Aotearoa, ka heke te hiahia mō te NZD ā ka heke ā-nuinga. Ka rongo nui te NZD ki ngā whakataunga OCR nā te mea ko ngā rēti ūkui teitei o Aotearoa ki tō Amerika me Hapani kua ātaahua ai ā-hītori hei whāinga mō ngā tauhokohoko kawe. Ka whakaritea e te RBNZ te OCR e waru ngā wā ia tau. Puna: Reserve Bank of New Zealand — OCR (rbnz.govt.nz).